Lịch công tác tuần phòng văn hóa thông tin Quảng Điền
Thống kê truy cập

Đang trực tuyến: 6

Hôm nay:

Tuần này:

Tháng này: 3234

Tổng lượt truy cập: 286403

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUANG VINH MUÔN NĂM!   ***  

QUẢNG ĐIỀN - ĐÃ CÓ MỘT NHÀ TẰM NHƯ THẾ
Nhà tằm ấy ở thôn Hạ Lang xã Quảng Phú. Dĩ nhiên đó là câu chuyện đã trôi qua hơn nửa thế kỷ nay. Song thế hệ chúng ta sinh sau thì vẫn phải nhớ điều các cụ dạy là “Uống nước nhớ nguồn”

Về Hạ Lang bây giờ, vẫn còn đây những địa danh từ xưa đang tồn tại, đó là: Ao phủ, Bến Đồn, Văn Trận, Văn Xá. Những địa danh đó nói với chúng ta điều gì ? Theo quần chúng kể lại, thì thời chúa Nguyễn Phúc Chu về Phước Yên thì có hạ trại cho lính đóng đồn ở đây. Chữ Phủ, chữ Đồn nói lên điều đó. Còn Văn Trận là nơi quân sĩ tập trận, Văn Xá là nơi quân dân tập trận.

          Chưa hết, theo dân kể lại thì chính đình Hạ Lang được xây dựng từ thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Đình đang còn đó. Trước cửa đình còn đó hai cây cổ thụ có tên Cương Trai và Bập Lai. Cương Trai có nghĩa là cứng rắn, còn Bập Lai là mềm mại. Việc đặt tên cho cây đầy triết lý sống này phải là những bật trúc Nho mới làm được. Vậy là Hạ Lang đã có những bậc trúc Nho khu trú tại đây. Và cũng vẫn còn đó ngôi chùa Hạ Lang, mà chuông chùa và tượng chùa được tôn tạo từ thời Quang Trung, Quang Toản. Những chi tiết chúng tôi vừa đề cập tới đây, rõ ràng đất Hạ Lạng có linh khí mới làm cho những bậc cầm quyền quan tâm đến như vậy.

          Có lẽ chính vì thế mà cái tên Quảng Điền cũng được nhà Nguyễn đặt cho từ thời đó, và huyện phủ Quảng Điền được nhà Nguyễn đưa về đóng tại Hạ Lang. Và chính nhà Nguyễn đã cho mở trường dạy học ở Hạ Lang, bởi vì huyện phủ đặt ở đây mà. Nhưng trường học đó học như thế nào, có công trạng gì thì dân bây giờ không nhớ rõ. Mà chỉ nhớ tiếp theo đó thời Pháp thuộc đã mở tại ngôi trường cũ, nghe nói rất rộng tới ba mẫu đất, một trường tiểu học cho Quảng Điền.

          Những học sinh về đây học, không chỉ có Quảng Điền, mà của cả Hương Trà, Phong Điền. Dân còn nhớ những học sinh tiêu biểu trong trường này về sau này trở thành những lãnh đạo của cách mạng, đó là Hoàng Anh, Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Cù Huy Cận, Nguyễn Bá Huệ, Hoàng Diệu, Hoàng An… xem lịch sử cách mạng ta đều biết sau này Nguyễn Chí Thanh là đại tướng, Tố Hữu là nhà thơ, Cù Huy Cận là nhà thơ, chính ông đã nhận tận tay vua Bảo Đại trao cho ấn kiếm và tuyên bố: “Thà làm dân một nước tự do còn hơn làm vua một nước nô lệ”. Hoàng Diệu là chủ tịch quân khu Bốn, rồi Nguyễn Bá Huệ sau là Phó giáo sư, phó viện trưởng…

          Có thể gọi đó là những hạt nhân của phong trào cách mạng tại huyện lỵ Quảng Điền trong phong trào dân chủ 1936 - 1939 và sau đó giành độc lập rồi bước vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc chúng ta.

          Phong trào dân chủ 1936- 1939 bùng nổ, thế lực chúng ta còn yếu, nên đã bị đàn áp. Một số chiến sỹ cách mạng của Quảng Điền, Hương Trà, Phong Điền bị bắt đưa về tại trại giam Quảng Điền. Những người tù ở đây sống trong mô thức an trí không đông, chỉ đâu vài chục người, vậy cũng đủ làm xôn xao một vùng đất vốn đã có manh nha cách mạng.

          Tại Hạ Lang lúc này cũng có nhiều bậc trí thức đi về, qua lại, như ông Ngô Khiêm vốn dạy học ở Quảng Trạch, Quảng Bình, khi cách mạng Xô Viết Nghệ Tĩnh sụp đổ, ông đã bỏ dạy học, về quê ở làng Hạ Lang. Cuộc cách mạng Xô Viết đã làm ông thức tỉnh và có những đóng góp đáng kể sau này. Người thứ hai từ Phú Lễ thường qua Hạ Lang chữa thuốc cho dân, đó là ông Nguyễn Sinh Khiêm (anh cả của Bác Hồ). Dân quý ông, đã làm đã làm vè ca ngợi ông: ‘Gặp ông thầy Nghệ, cứ như thường lệ, ông lại giúp dân. Chữa bệnh bớt dần. Tự nguyện kính thầy. Thương nhớ thầy hoài. Cái chòi bên sông. Cây lá hay bông. Ông đem cho uống. Lành bệnh ơn ông…”

          Cái tên thầy Nghệ gắn bó với Xô viết Nghệ Tĩnh nên dân càng quý ông. Tình bạn giữa Ngô Khiêm với Nguyễn Sinh Khiêm gắn bó với nhau. Những gì các ông bàn với nhau, chưa có sách nào ghi lại. Trong tình cảnh này Hoàng Anh và Nguyễn Chí Thanh thường bí mật qua lại Hạ Lang, theo dân kể lại, chính ông Ngô Khiêm là người đã tập hợp thanh niên vùng đất này cho mở nhà tằm.

          Nhà tằm vốn không phải nghề truyền thống của vùng đất Quảng Điền, mà gốc gác của nó từ ngoài Nghệ An đưa vào. Có lẽ Nguyễn Chí Thanh, Hoàng Anh đã chỉ đạo xây dựng một phong trào cách mạng tại vùng đất này, Ngô Khiêm và Nguyễn Sinh Khiêm nhận chỉ thị ấy và đã tổ chức nên nhà Tằm. Phải có công việc cụ thể mới tập hợp được lực lượng.

          Nhà tằm không chỉ nuôi tằm, mà còn làm nghề chằm nón, và để lấy thêm lương thực sinh sống, anh em trong nhà tằm còn trồng khoai tây ngoài đồng ruộng.

          Dân Hạ Lang nói rằng:

          Theo như chúng tôi hiểu thì chính nghề nuôi tằm và nghề chằm nón của Hạ Lang là chính ông Nguyễn Sinh Khiêm truyền cho. Vì ông là người Nghệ duy nhất lúc đó có mặt tại đây lúc này. Và sự gắn bó đó giữa hai ông Ngô Khiêm và Nguyễn Sinh Khiêm đã nảy ra ý đồ đầy hợp lý trong hoàn cảnh ấy.

          Dân Hạ Lang còn kể rằng các nhà cách mạng bí mật như Nguyễn Chí Thanh, Hoàng Anh về Hạ Lang thường họp với những đối tượng thanh niên tích cực tại bến sống đi từ kiệt nhánh từ họ Hoàng ra. Người chủ trì các cuộc họp này là Nguyễn Chí Thanh. Sự xuất hiện của Nguyễn Chí Thanh chứng tỏ nhà tằm là một tổ chức cách mạng đào tạo những thanh niên tiên tiến cho phong trào cách mạng.

          Thanh niên trong nhà tằm được tổ chức chặt chẻ. Rõ ràng Ngô Khiêm và Nguyễn Sinh Khiêm là những nhân tố quan trọng của tổ chức nhà tằm. Để thúc đẩy phong trào, nhà tằm còn cho thanh niên học hát, sợ lộ bí mật nên những bài hát ấy chỉ học trong những ngày mưa.

          Dân Hạ Lang còn thuộc một bài hát thời ấy:

“Đời ta là đời chiến sĩ, là ta đi lối chân lý.

Đường ta phơi phới ca vui. Chúng ta không bao giờ lui”

“Cùng nhau bước lên đường đấu tranh này để cứu thân mình, ta sẽ thấy mình thôi. Kìa làn sóng công nông trên thế giới càng phất cao ngọn cờ”

“Bớ công nông phất lên

Đồng tâm diệt loài sói lang

Theo ngọn cờ Mác Lênin

Ta quyết ra tay

Trừ lũ đế quốc, diệt loài phong kiến

Đừng để chúng nó ra tay làm khổ công nông

Hãy phất cao ngọn cờ”

Nhà tằm không chỉ sống phóng khoáng giữa đời thường mà còn nhờ nhân dân làm liên lạc với Lâm Mông Quang trong trại giam an trí, chính vì lẽ đó phong trào trong trại giam cũng sôi sục, chờ thời cơ giải phóng cho mình.

Một trong những phong trào của Quảng Điền mà nhà tằm tham gia là lật đổ những lý hào phản động, thành lập những lý hào mới là người nhân dân tín nhiệm và được cách mạng ủng hộ. Một trong những lý hào lúc ấy được đưa lên là Lý Kiền tại Bao La. Sau này khi cách mạng nắm được chính quyền, Lý Kiền được chính quyền đưa lên là Chủ tịch ủy ban kháng chiến của Quảng Điền.

Về lại thăm những kỷ niệm xưa của Hạ Lang, rất tiếc nhà tằm không còn dấu tích gì. Đứng trên bến sông vào kiệt nhánh từ họ Hoàng, tôi cứ bân khuâng, ước muốn sao trên nền đất nhà tằm xưa làm được một ngôi nhà truyền thống, chắc dân sẽ đưa hiện vật vào, để nhớ một thời sôi sục trong im lặng chuẩn bị cho cuộc vùng lên của cách mạng tháng Tám 1945 thành công.

Những bước đi ban đầu của cách mạng, nhà tằm của Hạ Lang là một ví dụ, mờ ảo nhưng thật sâu sắc. Bắt đầu bằng hai bàn tay trắng để có một đội ngũ sau này. Đó chính là kinh nghiệm để chúng ta vượt qua gian khó, làm một chiến sĩ kiên cường.

                                     

Nguyễn Quang Hà 

Các bài khác
Đăng nhập hệ thống
Tập san 2016
hoạt động các tổ chức đoàn thể
tuyên truyền cải cách hành chính
SÓNG NƯỚC TAM GIANG 2014
Cải cách thủ tục hành chính công
Lịch sử Quảng Điền
Các điểm đến du lịch Quảng Điền
Trang Thơ Quảng Điền
giấy mời qua mạng
Loading the player ...

Phần mềm quản lý hồ sơ công việc
UBND huyện Quảng Điền
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thừa Thiên Huế
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế
Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Liên hệ gửi bài
Liên hệ - Góp ý